Gần đây, một số người nắm giữ tài sản tiền điện tử đã cảm thấy "bị đánh lừa". Họ cho rằng ở giai đoạn hiện tại của thị trường tăng giá, Ethereum – vẫn giữ vai trò là tài sản blue-chip dẫn đầu như trước đây – lẽ ra phải có mức tăng trưởng nổi bật hơn Bitcoin. Tuy nhiên, Bitcoin tiếp tục giữ ổn định đáng kể, còn Ethereum vẫn chưa thể hiện sức mạnh như trong chu kỳ trước. Điều này đã tạo động lực cho những làn sóng FUD mới, khi một bộ phận cho rằng với hệ sinh thái Bitcoin ngày càng sôi động và Solana – một chuỗi công khai nhanh, cạnh tranh – không ngừng gia tăng áp lực, Ethereum có thể đang dần đánh mất lợi thế.
Vậy Ethereum có thực sự bị đánh giá thấp không? Liệu Ethereum có bứt phá được không? Hãy cùng nhìn nhận vấn đề từ sáu phương diện then chốt dưới đây.
Ethereum tiếp tục mở rộng và đổi mới
1) Số lượng địa chỉ tăng trưởng ổn định
Theo số liệu OKlink (biểu đồ dưới), từ năm 2017 đến nay, tổng số địa chỉ, số địa chỉ hoạt động hàng ngày và số địa chỉ không số dư bằng 0 trên chuỗi của Ethereum đều tăng trưởng đều đặn và bền vững.
2) Công nghệ mở rộng blockchain cốt lõi đã trưởng thành và ứng dụng thực tế
Trái với ý kiến cho rằng Ethereum chững lại trong vài năm qua, lộ trình mở rộng của mạng lưới – từ sidechain đến rollup và những giải pháp Layer2 đa dạng – đã thực sự giải quyết hiệu quả các vấn đề cốt lõi về mở rộng của blockchain một cách an toàn, tin cậy. Bằng chứng là các chuỗi công khai khác, kể cả hệ sinh thái Bitcoin, đã bắt đầu làm theo và ứng dụng khung OP-Rollup và ZK-Rollup của Ethereum để phát triển Layer2 riêng. Sự phổ biến này cho thấy Layer2 của Ethereum đã trở thành tiêu chuẩn và giải quyết thành công vấn đề lớn nhất về khả năng mở rộng của blockchain.
Tổng giá trị khóa trên Ethereum. Nguồn: L2beat
Theo L2Beat, hệ sinh thái Ethereum hiện có 50 dự án Layer2 lớn, hoạt động sôi nổi với tổng giá trị khóa (TVL) khoảng 38 tỷ USD. Trong số này, Arbitrum One, OP Mainnet, Base, Blast, Mantle và Starknet đều vượt 1 tỷ USD TVL.
Hiện tại, chỉ Bitcoin và Ethereum được nhìn nhận là những chuỗi công khai mạnh và bảo mật nhất. Hai mạng đều có Layer2, nhưng chỉ Ethereum xác minh được gian lận Layer2 và bằng chứng không kiến thức trực tiếp qua hợp đồng thông minh. Điều đó khiến chuẩn Layer2 hiện tại phù hợp hơn với Ethereum và có thể triển khai bảo mật dễ dàng trên mạng lưới của nó.
Đối lập, hầu hết Layer2 của Bitcoin dựa vào các cơ chế đồng thuận ngoài chuỗi tập trung hoặc bên thứ ba như oracle PoS, đa chữ ký PoS, hoặc gắn kết PoW-UTXO, đồng thời cần chỉnh sửa EVM. Những phương án này rất khó đạt được mức kế thừa bảo mật Layer1 như Layer2 của Ethereum. Thực tế, cầu nối BTC sang Ethereum để phát hành giá trị kinh tế của Bitcoin mang lại độ tin cậy lớn hơn.
Tóm lại, đóng góp công nghệ của Ethereum vẫn là số một trong ngành tiền điện tử.
Các ưu thế nổi bật và bền vững của Ethereum
1) Sự đa dạng và phát triển bền vững của hệ sinh thái
Hệ sinh thái Ethereum hiện bao gồm những lãnh đạo đứng đầu ở hầu hết các lĩnh vực: Uniswap dẫn dầu DEX, AAVE trong cho vay, Maker dẫn đầu stablecoin phi tập trung và tài sản thực, Lido là giao thức staking số một, Synthetix dẫn đầu về tài sản tổng hợp, EigenLayer đổi mới restaking, BLUR đứng đầu marketplace NFT. Các giao thức đã được chứng thực, an toàn cùng các ứng dụng có TVL tỷ đô này không chỉ đóng vai trò nền tảng của Ethereum mà còn là trụ cột cho toàn bộ ngành tiền điện tử. Sự hội tụ của các dự án bền vững này giúp hệ sinh thái trở nên đa dạng và phát triển lâu dài.
2) Hạ tầng hoàn chỉnh, trải nghiệm người dùng vượt trội
Hưởng lợi từ lượng người dùng ngày một lớn, Ethereum – dù ra đời không phải chuỗi công khai đầu tiên – lại có số lượng nhà phát triển ví và ứng dụng ví thuộc hàng lớn nhất. Ví tiền là cửa ngõ và nền tảng cơ bản cho Web3, là mảng mà Ethereum luôn dẫn đầu phát triển và đổi mới. Trong số những DEX và CEX hàng đầu, khối lượng giao dịch ETH và ERC-20 vượt trội hơn cả Bitcoin.
Nguồn: ethereum.org
Hiện nay, các ví Ethereum phủ khắp từ trình duyệt, ứng dụng di động đến các nền tảng khác, với loạt tính năng mở rộng: dịch vụ tên miền, tích hợp ví phần cứng, ký offline, đa chữ ký, phục hồi bằng mạng xã hội, phí gas tùy chỉnh, nhập RPC và nhiều tiện ích hơn. Các giải pháp này đã hỗ trợ gần 60 ngôn ngữ, giúp người dùng toàn cầu tiếp cận ví Ethereum bằng tiếng mẹ đẻ.
Việc áp dụng account abstraction do cộng đồng Ethereum thúc đẩy sắp nâng trải nghiệm ví lên một tầng cao hơn về thân thiện, an toàn và dễ tiếp cận.
Rất nhiều chain công khai lựa chọn EVM không chỉ nhờ công nghệ mạnh mà còn để dùng hạ tầng ví Ethereum và duy trì trải nghiệm người dùng quen thuộc, từ đó tăng khả năng tương tác. Hệ sinh thái Ethereum dễ sao chép – dự án tận dụng lại tài nguyên, thu hút developer, tăng tốc phát triển. Thậm chí một số dự án “Interoperability 2.0” tham vọng lấy ví Ethereum làm ví “chính chủ”, tăng khả năng nối kết hệ sinh thái.
ERC-20 chủ lực được hỗ trợ mạnh mẽ, ổn định, cũng như dễ dàng niêm yết trên CEX, DEX nhờ hạ tầng Ethereum tối ưu.
3) Trên tám nhóm kỹ sư phát triển đa client
Ít dự án blockchain nền tảng nào có mô hình phát triển nhiều client song song như Ethereum. Theo bài “Top 10 nhóm kỹ thuật Web3 toàn cầu”, cộng đồng Ethereum bảo trì nhiều client thực thi, open-source, do nhiều team độc lập viết bằng các ngôn ngữ khác nhau. Phát triển lõi của Ethereum phần lớn là kết quả phối hợp giữa các nhóm này.
Hiện có 8 nhóm chuyên phát triển client Ethereum 2.0: ChainSafe Systems, PegaSys, Harmony, Parity Technologies, Prysmatic Labs, Sigma Prime, Status và Trinity.
Cấu trúc đa client, đa nhóm giúp gia tăng sức mạnh mạng, đa dạng và phi tập trung thực sự cho hệ thống.
EVM: tiêu chuẩn mới của ngành
Ethereum Virtual Machine (EVM) đang ngày càng khẳng định vị trí là tiêu chuẩn trong các giao thức blockchain. Nhiều dự án, kể cả các kế hoạch CBDC trọng điểm của ngân hàng trung ương, đã chủ động chọn hướng tương thích với EVM. Nhóm chính sách Paradigm tổng hợp từ 63 dự án thử nghiệm blockchain mà ngân hàng trung ương G20 dẫn dắt cho thấy gần 47% số dự án – CBDC, token hóa, DeFi – đều chạy được trên EVM. Đà triển khai blockchain công khai khẳng định mạng lưới mở hoàn toàn có thể song song với nhu cầu kiểm soát của giới tổ chức.
Thị phần hiện tại của các dự án tương thích và không tương thích EVM. Nguồn: https://policy.paradigm.xyz
Một số cho rằng EVM chỉ là một giải pháp và không tác động quá lớn đến Ethereum, tuy nhiên các tiêu chuẩn mã nguồn mở đem lại lợi thế quan trọng. Khi cùng tương thích EVM, các dự án giảm rào cản chuỗi chéo, tận dụng sức mạnh chung về đổi mới công nghệ, hạ tầng, giáo dục người dùng, thanh khoản,… Ethereum, với sự đồng thuận mạnh nhất giữa các chuỗi EVM, là trung tâm hệ sinh thái phân mảnh này.
Ethereum trở thành trung tâm luồng chuỗi chéo – hút dòng giá trị lớn nhất. Nguồn: Cryptoflows
So sánh: bản chất dự án Chromium của Google cho trình duyệt Chrome rất giống vị thế của EVM đối với Ethereum. Nhờ mở mã nguồn Chromium, nhiều trình duyệt cùng khai thác lõi này và nhanh chóng đánh bật nền tảng đóng cũ như Internet Explorer. Đến năm 2018, Microsoft ra mắt Edge chạy Chromium khẳng định thế lực Google trên thị trường web.
Edge và Chrome nay dùng chung nền tảng, không còn cạnh tranh về kỹ thuật – cùng củng cố hệ sinh thái Chrome khi cạnh tranh truyền thống dần phai nhạt.
Vai trò số một trong blockchain của EVM đang giúp Ethereum dẫn dắt định hình Web3 trong tương lai.
Người xưa có câu: "Cắn vào tay người cho mình ăn thì chẳng thể đem lại lợi ích." Những “Ethereum killer” khi chọn EVM tức là trở thành một phần hệ sinh thái Ethereum.
Siêu tiền tệ: ETH
Những nâng cấp như EIP-1559 và chuyển PoW sang PoS đã giúp Ethereum trở thành tài sản tiền điện tử có khả năng giảm phát dài hạn – được mệnh danh là "siêu tiền tệ". Khái niệm này do nhà nghiên cứu Justin Drake của Quỹ Ethereum khởi xướng, lan truyền qua Bankless.
Bản chất, hiện chỉ Ethereum là chuỗi công khai lớn có thể duy trì bảo mật hệ thống và trả thưởng trình xác thực mà không nhất thiết lạm phát – thậm chí có thể giảm phát – phân phối lợi ích mạng lưới đến mọi người nắm giữ. Trước đây từng quan điểm giảm phát tạo ra giá trị nhưng kìm hệ sinh thái; lạm phát nuôi hệ sinh thái nhưng pha loãng giá trị. Ethereum đã cân đối hiệu quả cả hai chiều này.
Tổng quan nguồn cung Ethereum. Nguồn: ultrasound.money
Layer2 có làm suy yếu năng lực bắt giá trị của Ethereum? Thực tế không hẳn vậy
Nhiều lập luận cho rằng tốc độ cao, phí rẻ từ Layer2 hút giao dịch rời khỏi Ethereum, giảm dòng giá trị chảy về Ethereum – đặc biệt doanh thu Gas. Một số lại nhận định nâng cấp Cancun sẽ dẫn tới “thời kỳ chúa đất” với sự thống trị riêng của các Layer2.
Lý luận này khá hợp tai, nhưng thực tế không chỉ đơn giản vậy. Phí GAS chỉ là phần nhỏ giá trị ETH. Chẳng hạn, Bitcoin có phí giao dịch thấp hơn Ethereum rất lâu nhưng vốn hóa vẫn lớn hơn nhiều. Đó là bởi giá trị của Bitcoin không chỉ phụ thuộc vào phí – nó được nhìn nhận là vàng số lưu trữ giá trị, phòng chống lạm phát.
Giá trị “dầu số” của Ethereum lại xuất phát từ công năng, thanh khoản và độ lưu thông rộng. Tiền càng được lưu chuyển tự do, giá trị càng lớn. Khi Layer2 mở rộng, nền tảng Ethereum càng vững chắc hơn. Đồng thời, lợi suất staking ổn định và bảo mật cao của Ethereum trở thành chuẩn tham chiếu ngầm, các tài sản như stETH và LST khác ngày càng đóng vai trò “kho bạc” crypto.
Thực tế, các thời kỳ “cát cứ” từng luôn gia cố hệ sinh thái. Giá trị cốt lõi của Ethereum là sự mở và kết nối; khả năng mở rộng nhờ Layer2 chỉ làm tăng tốc độ phát triển và liên kết của mạng lưới.
Ethereum có phải là chứng khoán?
Tranh cãi về việc Ethereum có phải chứng khoán hay không hiện do SEC Mỹ làm nóng. Thực tế SEC đang tìm cách nâng quyền kiểm soát Ethereum. Nếu Ethereum bị gán là chứng khoán, hoạt động phát hành token sẽ chịu rủi ro pháp lý lớn. Tình thế này diễn ra đúng lúc thị trường tăng vọt đơn đăng ký ETF spot ETH, khiến SEC triển khai loạt điều tra mới liên quan.
Phân tích hiện tại cho thấy khó có khả năng ETF spot Ethereum được phê duyệt trong tháng 5, và nhiều khả năng bị trì hoãn tiếp.
Thêm nữa, lý do của SEC không vững: Nếu thực sự lo ngại bảo vệ nhà đầu tư hoặc an toàn tài chính, việc đã phê ETF ETH futures lại đi ngược quan điểm bây giờ.
Các góc nhìn quản lý cũng phân hóa. Chủ tịch Ủy ban Dịch vụ Tài chính Mỹ Patrick McHenry mới đây lên tiếng chỉ trích cuộc điều tra SEC nhắm vào Ethereum, cho biết người đứng đầu SEC đã gây hiểu lầm với Quốc hội. McHenry nhấn mạnh sự cấp bách phải thông qua Đạo luật FIT thế kỷ XXI lưỡng đảng để có khuôn khổ pháp lý minh bạch và bảo vệ người tiêu dùng số. Ông cũng cho rằng chủ tịch SEC Gary Gensler cần bị truy trách nhiệm vì lạm quyền, khiến đổi mới bị bóp nghẹt, khách hàng Mỹ đối mặt rủi ro và tổn hại an ninh quốc gia.
Kết luận
Dù Ethereum sở hữu nhiều ưu thế không thể thay thế, diễn biến thị trường tiền điện tử không nhất thiết tuân theo lý thuyết tài chính. Xu hướng có thể đảo chiều, FUD lây lan, sóng đầu cơ rồi cuối cùng giá trị cốt lõi mới lộ rõ. Về lâu dài, các yếu tố nền tảng sẽ được thị trường ghi nhận – chỉ những nhà đầu tư kiên nhẫn mới nhận được thành quả xứng đáng.
Với tầm nhìn dài hạn, áp lực từ SEC không quá nghiêm trọng. Ngay cả XRP cũng không bị coi là chứng khoán. Vị thế và ảnh hưởng hệ sinh thái của Ethereum ngày nay sẽ không dễ bị một cơ quan quản lý đơn lẻ thay đổi. Vai trò sáng tạo của Ethereum trong Web3 và tài sản số là điều không thể thay đổi.
Tuyên bố:
- Bài viết được đăng lại từ [白话区块链] và vẫn là tác phẩm có bản quyền của tác giả gốc [木沐]. Nếu cần giải quyết vấn đề liên quan đến bài đăng lại, vui lòng liên hệ đội ngũ Gate Learn, bộ phận này sẽ xử lý theo quy trình quy định.
- Tuyên bố miễn trừ: Các quan điểm, ý kiến trong bài viết chỉ phản ánh quan điểm của tác giả, không cấu thành khuyến nghị đầu tư.
- Các bản dịch sang ngôn ngữ khác được Gate Learn thực hiện. Việc sao chép, phát tán hoặc đạo văn nội dung dịch bị nghiêm cấm khi không ghi rõ Gate.com là nguồn chính thức.
